สำหรับ พ่อค้าแม่ค้าออนไลน์ ฟรีแลนซ์ หรือผู้ประกอบการรายย่อย ที่ไม่ได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล (บริษัทหรือห้างหุ้นส่วน) รายได้ทั้งหมดจากการทำธุรกิจจะถูกจัดเป็น "เงินได้พึงประเมินประเภทที่ 5–8" ซึ่งกฎหมายเปิดโอกาสให้เลือกหักค่าใช้จ่ายได้ 2 วิธีหลักๆ เพื่อนำไปคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
การเลือกวิธีที่เหมาะสมกับรูปแบบธุรกิจ จะช่วยให้ประหยัดภาษีได้อย่างมหาศาล มาทำความเข้าใจกันว่าแต่ละวิธีคืออะไร และแบบไหนเหมาะกับคุณมากกว่า
ก่อนจะเลือกวิธีหักค่าใช้จ่าย ต้องเข้าใจสูตรการคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาก่อน โดยแบ่งเป็น 2 ขั้นตอนหลัก
ก่อนเลือกวิธีหัก ต้องรู้ก่อนว่ารายได้ของคุณจัดอยู่ในประเภทใด เพราะอัตราหักเหมาแตกต่างกันในแต่ละประเภท
วิธีนี้ ง่ายที่สุด ไม่ต้องทำบัญชีรายจ่าย ไม่ต้องเก็บใบเสร็จ กฎหมายกำหนดอัตราการหักค่าใช้จ่ายแบบเหมาไว้ที่ 60% ของรายได้ สำหรับเงินได้ประเภทที่ 8 เช่น ขายของออนไลน์ เปิดร้านอาหาร ธุรกิจบริการบางประเภท
รายได้จากขายของออนไลน์ปีนี้ 1,000,000 บาท
→ หักค่าใช้จ่ายแบบเหมา 60% = 600,000 บาท
→ เหลือเงินได้สุทธิ = 400,000 บาท (ก่อนหักค่าลดหย่อนส่วนตัว เช่น ลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท)
→ นำเงินได้สุทธิไปคำนวณภาษีตามอัตราขั้นบันได
หากธุรกิจมีต้นทุนสูงมาก เช่น ซื้อมาขายไปที่มีกำไรบางๆ (ต้นทุน 70–80% ของราคาขาย) การเลือกหักแบบเหมา 60% จะทำให้เสียภาษีแพงเกินจริง การหักตามจริงจึงเป็นทางเลือกที่ดีกว่า แต่มีเงื่อนไขสำคัญ
1. ค่าใช้จ่ายต้องเกี่ยวข้องโดยตรงกับการประกอบธุรกิจ
2. ต้องมีเอกสารพิสูจน์ได้ว่าใครเป็นผู้รับเงิน (ใบกำกับภาษี / ใบเสร็จรับเงิน / ใบสำคัญรับเงิน)
3. ต้องทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย แสดงรายละเอียดยอดเข้า-ออกในแต่ละวัน
ชื่อ ที่อยู่ เลขผู้เสียภาษีครบ
พิสูจน์การจ่ายเงินจริง
ยืนยันรายการธนาคาร
ใช้เมื่อผู้รับไม่มีใบเสร็จ
สัญญาเช่า สัญญาจ้าง
บันทึกทุกวันอย่างครบถ้วน
| ปัจจัย | หักแบบเหมา (60%) | หักตามจริง |
|---|---|---|
| ความสะดวก | สูงมาก ไม่ต้องเก็บเอกสาร | ต้องเก็บเอกสารและทำบัญชี |
| ต้นทุนจริงที่เหมาะ | ต้นทุน < 60% ของรายได้ | ต้นทุน > 60% ของรายได้ |
| ความเสี่ยงถูกตรวจ | โอกาสต่ำกว่า | มีโอกาสถูกขอเอกสารมากกว่า |
| ยืดหยุ่นปีต่อปี | เลือกเปลี่ยนได้ทุกปี | เลือกเปลี่ยนได้ทุกปี |
| ภาษีที่ประหยัดได้ | ดีถ้าต้นทุนต่ำ | ดีมากถ้าต้นทุนสูง |
ป้อนข้อมูลธุรกิจเพื่อดูว่าวิธีไหนช่วยให้เสียภาษีน้อยกว่า (การประมาณการเบื้องต้น)
⚠️ เป็นการประมาณการเบื้องต้น ไม่รวมค่าลดหย่อนพิเศษ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นภาษีจริง
หลายคนเข้าใจผิดว่าธุรกิจประเภทที่ 8 ทุกประเภทหักเหมา 60% ได้ แต่จริงๆ ต้องเป็น ธุรกิจใน 43 ประเภทตามพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 11 เท่านั้น เช่น ซื้อมาขายไป ออนไลน์ ร้านอาหาร — หากอยู่นอกเหนือ ต้องหักตามจริงเท่านั้น ไม่มีสิทธิ์เลือกหักเหมา
เมื่อเลือกหักตามจริง ยังต้องนำ รายได้ × 0.5% มาเปรียบเทียบด้วย — หากการคำนวณแบบเหมา 0.5% ให้ภาษีสูงกว่า จะต้องจ่ายตามนั้น ดังนั้นการหักตามจริงอาจไม่ได้ประหยัดเสมอไปตามที่คาด
สิทธิ์ในการเลือกวิธีหักค่าใช้จ่ายสามารถเลือกแบบ ปีต่อปี — ปีนี้เลือกหักแบบเหมา ปีหน้าเลือกหักตามจริงได้ ควรคำนวณเปรียบเทียบทุกปีก่อนยื่นภาษีเพื่อให้ประหยัดสูงสุด